deBuren

re: Van God los?

Door Bart Haers 04/12/07 (4 jaren geleden)

Het is wat vroeg, vooraf een reactie te poneren, maar de reeks lezingen en debatten over dit onderwerp is wel voldoende uitgewerkt om het te kunnen waarderen. De discussie die hier aangekaart wordt, kan onze interesse wekken. Religie, inzicht en ethiek, het is wellicht al sinds Plato de kern van verhitte debatten geweest, waarbij opvallend genoeg diens idealisme het christelijke denken heeft beïnvloed én die inzichten met Kant in de 18e een nieuwe formulering hebben gekregen, waaruit dan een conflict tussen geloof en seculiere levensbeschouwing is ontstaan, zodat het debat wel erg moeilijk blijkt. Kennis van deze filosofische dynamiek is daarom nodig om de verschillen en geschillen te begrijpen en tevens een eigen visie te ontwikkelen. Maar juist deze kennis lijkt vandaag te saai en ingewikkeld zodat we met dit debat wel opgezet zijn.

re: Van God los?

Door Max Schneider 15/12/07 (4 jaren geleden)

Tsja, moraal en religie, een eeuwenoud kip-en-eiverhaal. De meeste gelovigen zien moraal voortkomen uit religie en niet andersom. En zelfs atheïsten als Patrick Loobuyck, de Gentse filosoof (Fictionalisme-Moraal zonder God) vragen zich af of moraal wel te funderen valt zonder God. En dat, terwijl er toch zeer consistente wetenschappelijke bewijsvoering bestaat ( o.a. Frans de Waal: 'De aap en de filosoof' over het ontstaan van de moraal) voor de stelling dat wij geboren worden met een genetische predispositie tot moreel gedrag. Enigszins te vergelijken met ons taalinstinct waarbij we niet met taal, maar met een capaciteit tot het leren van taal geboren worden. Die tendens tot het ethisch behandelen van al wie zich binnen de cirkel van de moraal bevindt, heeft zich logischerwijze naadloos in de religieuze narratieven genesteld. Daar zou niets mis mee zijn, ware het niet dat religie zich even gewillig leent tot het opnemen van allerlei identiteitsdynamieken zodat fundamentalisten in allerlei maten en soorten er niet de minste moeite mee hebben al wie buiten die eigen moraliteitscirkel valt ronduit onethisch te behandelen.

Helemaal onbegrijpelijk is het niet dat het geloof na 20 eeuwen beïnvloeding als een wolk fijn stof over onze kontreien blijft hangen. Noodgedwongen, als passieve rokers blijven ook vrijzinnigen die perfide mix inademen. Een meerderheid vrijzinnigen zegt, verlicht en tolerant als ze zijn, no problem, vrijheid-blijheid en verzet zich tegen mijn polariserende ruziestokerij.
Die invloed is inderdaad vaak ongevaarlijk of folkloristisch zoals vis op vrijdag en pakjes onder de kerstboom.
Steeds vaker echter brouwen de “ietsisten”, die de tandeloze kerken verlaten hebben, zichzelf een religie “ à la carte” en omarmen, samen met de overgebleven christenen, in opperste tolerantie de islam om een numeriek krachtige alliantie te genereren. Dit lijkt sterk op een vergezochte samenzweringstheorie, maar het is de verzuchting van een bisschop.

De volledige maar passieve godsdienstvrijheid die ze genieten in de seculiere staat, wordt onvoldoende bevonden en hun zwijgen was duidelijk niet van harte.
Wie lang heeft moeten zwijgen spreekt soms te luid en te snel. Gevolg: steeds zelfzekerder klinkt het pleiten voor herziening abortus- en euthanasiewetgeving, de tegenwerking bij stamcelonderzoek, de tegenwerking bij euthanasie van wilsonbekwamen, het dwarsliggen bij homohuwelijk en als nieuwste trieste zet, de vraag waarom intelligent design niet naast de evolutietheorie op onze scholen zou onderwezen worden. Let wel: niet in de lessen godsdienst maar wel in de biologieles.

De vrijzinnig-humanisten zijn het aan hun eigen idealen verplicht openheid en tolerantie hoog in het vaandel te voeren. Laat dat dan geen naïeve openheid zijn die de moeizaam verworven vrijheden van de Verlichting te grabbel gooit.

re: Van God los?

Door Luk Willems 18/12/07 (4 jaren geleden)

Losse bedenkingen:
Het was een moeilijk debat, niet alleen omdat het onderwerp zo wijdlopend is, maar omdat het streng abstract en absoluut Godsidee van Bodifée nauwelijks voeling had met de invloed die ‘toegepaste religie’, godsdienst dus, uitoefent op de moraliteit en de gedragscodes die het cement uitmaken van samenlevingen, waarover Claes en Braeckman het hadden.

In de rubriek ‘ethiek is genetisch bepaald’ past toch ook deze vraag: in hoever hebben de ‘Godsdiensten van het Boek’ niet méér gedaan dan een stoot gegeven aan de al heersende moraal in de samenleving waarin ze zijn ontstaan? Religieus geïnspireerde moraal -niet de cultus- scheurt zich nooit af van de samenleving. Ze zou er nooit aarden. Daarom clasht de ex-pat Moslimwereld zo met de samenlevingen in het Westen.

Ik miste een fundamenteel gegeven in de discussie: ligt het verschil tussen een religieus gedreven moraal en een lekenmoraal niet in het 'leven na de dood'-concept? Om in het Nirwana te treden, 70 maagden ter beschikking te hebben en rijstpap te eten (om er een ratjetoe van te maken) moet je beantwoorden aan moraal- en (vooral) gedragsregels die afdwingbaar worden omwille van een oordelende Hogere.(*) Secundair: het perverse van de immense macht die het religieuze establishment heeft geput uit dit gegeven.
(*): bvb de 'negatieve biecht' bij de Egyptenaren.
(*): leve de Biecht: zijn er veel godsdiensten die deze buffer van mededogen hebben ingebouwd tussen het individu en het Hogere?

re: Van God los?

Door Hugo Moors 18/12/07 (4 jaren geleden)

Het was een interessant debat maar de kant van de gelovigen was niet goed vertegenwoordigd. De Heer Bodifé is in de algemeen aanvaardbare definitie van het woord geen gelovige.
Een priester of bischop had die plaats veel beter ingevuld.

re: Van God los?

Door dirk plaetevoet 17/01/08 (4 jaren geleden)

Het is een nogal opgefokte discussie. Religie en moraal zijn twee perfect gescheiden domeinen en moeten dat ook zijn. Zelf de (ontologisch) conservatieve filosoof De Dijn is het daarmee eens. Ethiek en politiek dat is pas een interessante relatie