deBuren

Welke mechanismen liggen aan de basis van de huidige wereldpolitiek? Welke grootmachten delen vandaag en morgen de lakens uit, en waarom? Wat leert het verleden ons, en hoe kunnen we vandaag de wereld van morgen begrijpen? Rik Coolsaet, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan UGent, brengt verheldering.

Grootmachten zijn staten die door grote economische, politieke of militaire kracht de mogelijkheid hebben om druk uit te oefenen op de internationale politiek. Andere landen houden rekening met hen voor ze diplomatieke of militaire beslissingen nemen. Er zijn verschillende theorieën over de vraag wie tegenwoordig de grote mogendheden zijn. Er is zelfs een alternatieve visie die zegt dat de stijgende afhankelijkheid van staten onderling het concept ‘grootmacht’ overbodig maakt.

Rik Coolsaet, auteur van De geschiedenis van de wereld van morgen, De wereld na 11 september en De mythe Al-Qaeda, brengt op basis van zijn jarenlange ervaring inzicht in deze materie. Wie zijn de supermachten van vandaag? Behoort Europa er ook toe, en waarom (niet)? Wat moeten we verwachten van China en India? Kan Amerika na Obama nog groter worden? Zijn supermachten per definitie democratisch? Hoe verhoudt de verregaande globalisering zich tot deze problematiek en wat te doen met het stijgende religieuze extremisme? De titel van de lezing: Lessen van gisteren voor de wereld van vandaag. Enkele fragementen uit de lezing:

“Wie economische macht vergaart, wil onvermijdelijk politieke invloed uitoefenen. De renaissance van de Russische geopolitieke ambities – van Kazakstan en Tadzjikistan over Oekraïne en Georgië tot de Baltische staten – weerspiegelt de dominante mening in het Kremlin dat Rusland het recht heeft om van op de eretribune de grote staten mee te bepalen wat zich op ons gedeelde continent afspeelt.”

“Onze wereldorde is inherent instabiel en crisisgevoelig. Zij bezit immers een ingebouwde neiging om in periodes van snel opeenvolgende crises een neerwaartse spiraal op gang te brengen, zoals bleek in de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog.”

“Leefmilieu en broeikaseffect lijken de grootmachten minder bezig te houden. De Millenniumdoelstellingen hebben hun drive verloren. Heeft competitie in de wereldpolitiek het gehaald op samenwerking?”

“Een sociaal contract tussen grote mogendheden is nooit in steen gebeiteld. Het garandeert ook niet dat er tussen hen geen conflicten, spanningen en tegenstellingen meer opduiken. Die zullen er altijd zijn. Vergelijk het met twee personen die aan elkaar gehecht zijn. Allebei wensen ze een langdurige relatie. Maar in een relatie deelt men lief en leed. Soms gaat het goed, soms wordt er ruzie gemaakt.”


Deze lezing wordt georganiseerd in het kader van de theatervoorstelling Aleksej van Frank Adam in HETPALEIS. Het stuk vertelt over het tragische (machts)conflict tussen tsaar Peter de Grote en diens zoon Aleksej. Hoewel de tsaar bijzonder hard was voor zijn eigen zoon, wordt hij door velen beschouwd als één van de grootste Russische heersers aller tijden. Hij moderniseerde het land met zijn hervormingen, en tilde cultuur en wetenschap naar een hoger niveau. Rusland werd tijdens zijn regeerperiode een Europese grootmacht.