deBuren

Wiels en deBuren organiseren een symposium over de galerieën MTL (Brussel) en Art & Project (Amsterdam) en de oorsprong van minimale en conceptuele kunst in België en Nederland. Met o.a. Koen Brams, Dirk Pultau, Philip Van Den Bossche, Camiel van Winkel, Nathalie Zonnenberg en Virginie Devillers.

MTL en Art & Project

Het belang van de galerieën MTL en Art & Project in de lage landen kan nauwelijks worden overschat. Hun werking was in hun respectieve landen bepalend en veroorzaakte stijlbreuken met de  voorafgaande gewoontes, smaken en voorkeuren in kunstverzamelingen. In Nederland en België zijn beide galeries gekend als pilootgalerie van minimal en conceptuele kunst. Wat minder bekend is, is hun samenwerking en hun rol in een internationaal netwerk dat in de late jaren ’60 tot de tweede helft van de jaren ’70 het intensieve en stimulerend kader schepte voor de internationale netwerking rond actuele kunst, ideeën en maatschappij.

Symposium
De ‘internationaliteit’ van het programma van MTL in Brussel en Art&Project in Amsterdam, en meer bepaald hun nauwe relaties die uitmondden in een gemeenschappelijke galerie-ruimte in Antwerpen, is het onderwerp van dit symposium.

MTL
MTL: Opgericht in 1970 in Brussel door beeldend kunstenaar, romanist, kunstcriticus en theoreticus Fernand Spillemaeckers was MTL het platform voor meer dan honderd tentoonstellingen, waaraan vooral de protagonisten van de zogenaamde conceptuele kunst hun medewerking verleenden. Haast alle belangrijke kunstenaars van het moment droegen tentoonstellingen bij aan de galerie, gaande van Sol LeWitt, Gilberto Zorio, Daniel Buren, André Cadere, Marcel Broodthaers en Jan Dibbets, tot Guy Mees, Hanne Darboven, John Baldessari en Robert Ryman.

Fernand Spillemaeckers
Fernand Spillemackers zette niet alleen tentoonstellingen op in zijn galerie, hij organiseerde ook ‘discursieve’ evenementen, zoals de manifestatie Referentie voor een marxistisch formalisme in Celbeton (Dendermonde) in 1970, waarmee hij vlak na de oprichting van MTL inzage gaf in zijn intellectueel programma. Later, in 1973, zou hij in samenwerking met collega-galeristen Anny De Decker (Wide White Space Gallery), Paul Maenz (van de gelijknamige galerie) en Marc Poirier dit Caulier (X-one) in de ter Kameren in Brussel een ambitieus congres organiseren. Bovenal was hij een polemist, zowel in private en publieke conversaties, als in zijn artikels die hij bijdroeg aan De Volksgazet en andere media.

Als galerist én intellectueel zocht Spillemaeckers voortdurend naar andere modellen om een omgang te ontwikkelen met de kunst van zijn tijd. Hij trad niet alleen op als galerist, criticus en organisator van debatten en conferenties, hij ging samenwerkingen aan met andere galeries, in Brussel (in het bijzondere project in de winkelgalerij Le Bailli, met onder andere galerie D en Paul Maenz, Wide White Space Gallery) en in Antwerpen (waar niet minder dan twaalf tentoonstellingen plaatsvonden in samenwerking met de Amsterdamse galerie Art & Project). Daarnaast publiceerde hij tal van kunstenaarsboeken (van onder meer Guy Mees, Sol LeWitt en Adrian Piper).

Art & Project
Art & Project is als galerie een begrip in de geschiedenis. In hun 20-jarige bestaan, van 1968 tot 1989 Art & Project die vanuit Amsterdam actief was, ondersteunde een internationale groep van kunstenaars die geassocieerd worden met minimale en conceptuele kunst, zowel door het organizeren van tentoonstellingen in de galerij als door het rondsturen van een informatie bulletin. Het Art & Project Bulletin —156 in totaal—, liet het de galerie toe om hun artistieke netwerk zowel in hun thuisbasis als wereldwijd verder te ontwikkelen door het kunstenaars mogelijk te maken “tentoonstellingen per post” in een formaat dat niet beperkt werd door plaats noch tijd te ontwikkelen. De galerie werkte met illustere kunstenaars zoals Robert Barry, Alighiero e Boetti, Daniel Buren, William Leavitt, Sol LeWitt, of Lawrence Weiner.

Dit symposium gaat dieper in op de activiteiten, de betekenis en de rol
van ‘internationaliteit’ van MTL in Brussel en Art & Project in Amsterdam, en meer bepaald hun nauwe relaties die uitmondden in een gemeenschappelijke galerie-ruimte in Antwerpen, vormen specifieke onderwerpen.

Sprekers

Het ‘oeuvre’ van Fernand Spillemaeckers en het programma van MTL vormen sinds enige tijd het voorwerp van onderzoek van Koen Brams (directeur Jan van Eyck Academie, Maastricht) en Dirk Pültau (hoofdredacteur De Witte Raaf, Brussel). Brams en Pültau hebben het MTL-archief, eigendom van de erven Spillemaeckers, onderzocht. Zij hebben ook verschillende andere archieven geraadpleegd en talloze getuigen (kunstenaars, collega-galeristen en verzamelaars) ondervraagd. Het onderzoek moet op termijn uitmonden in een boek.

Nathalie Zonnenberg is als promovendus verbonden aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Zij bereidt een proefschrift voor over Art & Project en de conceptuele kunst in Nederland. Tot 2002 was zij als curator werkzaam bij Witte de With. Ze is als freelance medewerker betrokken bij bladen als Metropolis M en Tubelight.

Phillip Van Den Bossche is directeur van het Kunstmuseum aan Zee Oostende. Hij deed onderzoek naar de contacten tussen conceptuele kunstenaars van de west-coast en Art&Project. Een tekst van zijn hand wordt eerstdaags in de begeleidende publicatie bij de tentoonstelling over Art&Project in het MOMA NY gepubliceerd.

Virginie Devillez is historica verbonden aan het KMSK Brussel, verantwoordelijke coordinatrice voor het Magritte-museum en auteur van een onderzoek naar de naoorlogse pilootgalerijen op de belgische kunstmarkt.

Christoph Cherix, curator Moma, organisator van de recente tentoonstelling en publicatie in het MOMA New York over de invloed van de galerie Art&Project : “In & Out of Amsterdam: Travels in Conceptual Art, 1960–1976”

Camiel van Winkel is lector beeldende kunst aan de Academie voor Kunst en Vormgeving/St. Joost in Den Bosch. Als lector verricht hij theoretisch en empirisch onderzoek naar opvattingen over de kunst en het kunstenaarschap, naar de plaats van de beeldend kunstenaar in de cultuur en de betekenis die wordt toegekend aan het kunstenaarschap.

Programma

10u00: Onthaal en koffie

10u15: Begroeting door Dorian van der Brempt (directeur deBuren) en inleiding door Dirk Snauwaert (directeur Wiels) 

10u30: lezing door Virginie Devillez (fr): 1958-1973 : le contexte de l'éclosion de l'art minimal et conceptuel en Belgique

11u30: Lezing door Koen Brams (nl): Het tentoonstellingsprogramma van MTL

12u30: Lezing door Nathalie Zonnenberg (en): Conceptual Art in the Netherlands. Between Democratzation and Commodification.

13u30: Lunchpauze

14u30: Lezing door Christophe Cherix (fr): Art & Project: Quelques trajectoires?

15u30: Lezing door Dirk Pültau (nl): Fernand Spillemaeckers (MTL): zijn discours over kunst (nl)

16u30: Lezing door Philip Van Den Bossche (nl): Deurle 11/7/73, en de verbindingen tussen een klein aantal galeries en verzamelaars in Europa vanaf het eind van de jaren zestig

17u30: Afsluitende discussie

18u00: Brouwzaal: presentatie van recente publicatie uitgeveven door OCA/Office for Contemporary Art Norway : Verksted #11 - 'Sol LeWitt's Sentences on Conceptual Art: Manuscript and Draft Materials 1968-69' (Uitspraken over conceptuele kunst : manuscript en ontwerp-schetsen)