deBuren

re: Lieven De Cauter: Boekpresentatie "Archeologie van de kick"

Door Bart Haers 22/09/09 (2 jaren geleden)

de avond was goed gevuld, met een discussie over de kick en over hedendaagse filosofie. Lieven de Cauter was zelf niet zo heel overtuigd, maar zelf vonden we dat we iets hadden opgestoken. Niet dat we het helemaal eens waren met alles wat hij te vertellen had, daarvoor zijn we, tja, te koppig, maar wel was het leerrijk. Het bracht ons op de trein huiswaarts aan het mijmeren. Waarom zou de ervaring verdacht moeten zijn, ook als die ervaring inhoudt het bijwonen van een gesprek over de ervaring? En is de kick echt wel wat mensen steeds bezig houdt? Het is opvallend dat er deze zomer meer dan ooit mensen naar de festivals gingen, van Sfinx over Cactus tot Rock Werchter. Maar de muziek lijkt maar een deel van het verhaal te zijn, men wil gelijkgestemden ontmoeten, avontuurtjes en gezellig samen zijn. Sommigen willen wel eens proberen hoe een andere geaardheid aan zou voelen of wat een jointje of een ander stimulerend product teweeg brengt. De omgeving, de weide, de camping, het aanbod van drank en eten maken het allemaal voor een keer aangenaam. Maar hoeveel zijn er niet die na een of twee bezoeken aan Werchter niet afhaken. Anderen gaan naar het Vrijthof in Maastricht om André Rieu te horen en vooral te zien, noch anderen naar Avignon...de lijst van mogelijkheden is eindeloos.



Maar we waren nog lang niet in Gent, laat staan in Brugge en de gedachte kwam bij ons op dat Pieter Breughel zich aan zijn ervaringen laven kon en dat tekende, schilderde. Anders dan de andere schilders zocht hij geen Venus te schilderen, maar boerinnen op klompen, knapen op het ijs, feestmaaltijden en Icaros die uit de lucht viel. Alleen dat laatste was geen echte ervaring, al had hij dan wel de straat van Messina gezien. Het stond ons voor, maar we hebben het boekje van de Fé over Breughel nu eenmaal kapot gelezen, dat Breughel voldoende had aan zijn ervaringen om ons te overstelpen. En Bosch dan? De stap is klein natuurlijk, want Bosch, tja, die wordt vaak met Breughel genoemd en toch, zijn beelden zijn pure imaginatie, maar niet de verbeelding van een schilder uit de Renaissance. Uit welke ervaring komen die werken boven? Het laatste oordeel, de Tuin der lusten en zoveel meer, wat kunnen we daarmee aanvangen.



De reis vorderde en we zagen voor ons geestesoog de pijnbomen van de Provence en andere reisimpressies opnieuw opduiken, uit het niets, zo leek het, maar we wisten wel beter, sommige dingen hadden we gezien, geroken, gehoord, geproefd. Overweldigend? Zegt u dat wel, want we wisten dat er iets was dat we niet hadden beleefd, toch niet recent, wel een andere zomer, lang geleden. En nog iets, wijl zo zaten na te genieten, met allicht van gelukzaligheid stralende ogen, zoals de dame tegenover mij zegde, kwam die zomer van toen opnieuw boven en nog iets van nostalgie, naar een wereld toen de trein nog maar net de verbinding met Nice had mogelijk gemaakt, toen Couperus schreef en leefde in Nice en Florence, Rome en Ostende.



Hierover kwam het gesprek tot stand, want de dame stootte me aan toen de kaartjesknipper langs kwam. Naderhand vertelde ze over mijn welbehagen en ik over de oorzaak ervan. En plots leek het ervaren overdragen, de belevenis tot leven wekken bijna even zinnelijk als het beleven. Met een foto of zelfs een film lijkt dat zo vaak te mislukken, maar met het woord, met mimiek ook een beetje allicht, kwam zij zelf tot een aangename belevenis. Dat, zo leek het me, was wat me aan de uitleg van Lieven de Cauter duidelijk geworden. Wellicht verschillen we daarom op één punt wel fundamenteel, de ervaring zoeken, de kick wensen kan inderdaad een soort ersatzbelevenis opleveren, die ons geleidelijk blind en doof maakt voor het werkelijke leven of het aanvaarden dat het werkelijke leven op het oog saai kan zijn. Maar zelf menen dat we dat mensen die zeggen dat ze genoten hebben, of willen genieten vooral zichzelf iets influisteren, een aansporing. Maar voor het genot zelf is er dan al geen plaats meer.



Intussen waren we Gent gepasseerd, had ik op de halteplaats een sigaretje gerookt en kwam het stelsel van verlichte perrons me vreemd voor, hoe vertrouwd het ook was. Ons morsen met licht, soms, leek me plots iets dwaas en met een glimlach mikte ik het peukje weg. Het gesprek ging verder, over Lieven de Cauter en over het beleven en mijn plotse inval, dat een schaarser verlicht stationscomplex misschien mooier, aangenamer zou zijn, toegankelijker, beviel haar blijkbaar. Ook het treinstel was naar verhouding hel verlicht. We zullen u het vervolg van die ervaring besparen, maar we menen wel dat we in Brugge uitstapten met de gedachte dat de filosoof ons op een boeiend spoor had gezet, met name dat we in onze dagelijkse sleur de jacht op de kick hebben ingezet, omdat we ons hebben laten vollopen met ervaringen van anderen. Niet in de aardige vorm van literatuur, muziek, beelden, schilderijen, maar in een doorgaans afgevlakte vorm,


De reden zou wel eens kunnen zijn dat we bang geworden zijn voor onze ervaring van genot, want dan zouden we ook onze gevoelens van onbehagen, pijn moeten accepteren en dat willen we niet. Kinderen lezen vandaag aan de lopende band - enfin, degene die lezen - verhalen vol mysterie, vol heimelijk geweld en een beetje bloed, over vampieren en zo. Omdat er te weinig spanning in hun eigen leven zit? Omdat ze al vroeg doorhebben dat het allemaal toch niet zo elemernstig is? Dat weten we niet, maar die lectuur, literatuur is het nauwelijks, brengt hen aan het rillen, beven, zonder dat ze bang hoeven te zijn voor de afloop. Zoals we vandaag niet op zee gaan om te zien wat er voorbij de horzion ligt, een land vol monsters of de rand van de aarde? Nee, we gaan de zee op om terug te komen. De angst, de sterke ervaring bij uitstek als men in een storm terecht komt, die kennen we nauwelijks en accepteren we al helemaal niet. Meer nog, angst is een slechte leermeester. Het leven zelf, waarin we leren leven door ervaring, door het beleven, zit vol emotie, furieus, behagelijk, onherroepelijjk. En dus dachten we, toen we thuis even naar de buis keken dat het allemaal eindelijk niet zo best is, als anderen ons aansporen te genieten. We kwamen naar Brussel, genoten van het gesprek en van de nazit met een glaasje en vervolgens, tja, van de treinrit, in aangenaam, onverwacht gezelschap. En dat hadden we niet voorzien. Wellicht is dat het element dat die avond hadden meegekregen en een lang smeulende vraag kreeg een begin van een antwoord.