deBuren

Extra aflevering in onze wetenschapsreeks over de Large Hydron Collider of deeltjesversneller. Omdat de deeltjesversneller heel even voorpaginanieuws was in de hele wereld en omdat het belangrijk onderzoek is waar het brede publiek zonder degelijke uitleg niets of nauwelijks iets van begrijpt, wil deBuren het wetenschappelijke hoogtepunt van 2008 in het begin van 2009 nog even in de kijker plaatsen.

In september 2008 werd in Genève in Zwitserland het grootste wetenschappelijke experiment ooit opgestart. Nooit eerder haalde de natuurkunde zoveel wereldpers als die week. Heel even bleek fysica en bij uitbreiding fundamenteel onderzoek belangrijk en populair. Breed geïnteresseerde mensen konden eindelijk ook ontdekken waar het in Zwitserland in het CERN om draait: een superdeeltjesversneller. Op welke vragen dit experiment een antwoord zal bieden weet niemand. Welke vragen het experiment verder zal oproepen, weet ook niemand. Of het op termijn ook afgeleide oplossingen zal bieden voor de toegepaste wetenschappen kan eveneens niemand garanderen. Maar dat het belangrijk is, staat vast. Al was het maar omdat het onderzoek zoveel nationaliteiten samenbrengt en wetenschappers van over de hele wereld verenigt.

Nobelprijswinnaar prof. dr. Martinus Veltman promoveerde in 1963 in Utrecht, waar hij later hoogleraar Theoretische Natuurkunde in Utrecht werd en een onderzoeksgroep uitbouwde in de deeltjesfysica. Van 1981 tot 1996 woonde en werkte hij in Michigan (USA). Na zijn emeritaat keerde hij terug naar Nederland.

Samen met zijn promovendus Gerard 't Hooft werkte hij begin jaren '70 aan het onderzoek dat hen in 1999 de Nobelprijs zou opleveren. Zij maakten een beschrijving waarin de zwakke kracht en de elektromagnetische kracht werden verenigd, en voorspelden de massa en eigenschappen van een aantal deeltjes (bosonen) die later zijn bevestigd via CERN-experimenten.

Recent verklaarde prof. Veltman in het wetenschappelijke tijdschrift EOS dat hij zich ergert dat er zoveel foute berichtgeving over de LHC is, m.n. dan over het nabootsen van de seconden na de oerknal. In datzelfde interview wijst hij heel duidelijk op het belang van dergelijk onderzoek, maar waarschuwt hij ook voor een al te grote euforie.

Dr. Pierre van Mechelen (Universiteit Antwerpen) is als onderzoeker betrokken bij verschillende experimenten van de LHC in Genève. Hij werkt op de afdeling elementaire deeltjesfysica.

Een vertegenwoordiger van de generatie die aan de basis lag van onderzoek dat leidde tot de LHC en een jonge onderzoeker die meewerkt aan de experimenten van diezelfde LHC in gesprek over de deeltjesversneller, onder leiding van Joël De Ceulaer (Knack).