deBuren

De Brusselse afdelingen van de Vlaamse partijen CD&V, VLD en SPa en hun Nederlandse zusterpartijen in Brussel CDA, VVD, D66 en PvdA maken graag gebruik van de mogelijkheid het politieke debat tussen Vlamingen en Nederlanders op gang te brengen en te intensiveren. Zij organiseren met het oog daarop maandagavond 11 april 2005 een politiek debat met als thema: Wat betekent de Europese grondwet voor de burger?

Hebt u uw mening al gevormd over de Europese Grondwet? Bent u voor of tegen een referendum in België en waarom? Wat betekent het als de uitslag van verschillende referenda negatief is? Kortom: wat betekent de Europese grondwet voor de burger? Uw vragen worden beantwoord tijdens een debat met Jean-Luc Dehaene (CD&V), Karel Van Miert (SPa) en Frans Timmermans (PvdA). Zij zullen onder voorzitterschap van de journalist Ton van Lierop (ANP Brussel) over deze kwestie in gesprek gaan. Aan het eind van het debat kan het publiek aan de discussie deelnemen.

IMPRESSIE

"Je krijgt altijd antwoord op een vraag die je niet hebt gesteld". Jean-Luc Dehaene vindt referenda over de Conventie een onzalig idee. Hij krijgt bijval van Karel van Miert die nog eens uitlegt hoe de weerzin tegen Chirac de uitslag van het Franse referendum gaat bepalen.

Vooral in de lidstaten waar referenda worden gehouden, zie je dat allerlei kwesties gaan meespelen waar de Grondwet niets aan verandert: de uitbreiding, de toelating van Turkije, de dienstenrichtlijn van Bolkestein.
Frans Timmermans, die het initiatief voor een referendum in Nederland heeft genomen, laat zich niet door hun bezwaren overtuigen: "Ik ben nog nooit zo vaak uitgenodigd om op openbare bijeenkomsten over Europa en de Unie te komen praten als de laatste maanden. Alleen de regering die zo pontificaal getekend heeft in Rome, duikt in Nederland weg nu het erop aankomt haar handtekening te beargumenteren."

En de enige vraag die er daarbij toe doet: is Europa, zijn de Europese lidstaten beter af met dit nieuwe Verdrag dan met het oude? Maar is dan, vraagt Ton van Lierop, 'Grondwet' niet een benaming die de burgers op het verkeerde spoor zet? De nieuwe Conventie, daarover is men het achter de tafel eens, is een verdrag waarin dingen worden geregeld die op nationaal niveau in een Grondwet worden geregeld; een verdrag dus met grondwettelijke aspecten. Het regelt de verhoudingen tussen de verschillende EU-organen en die van de lidstaten, en de verhouding tussen de EU-instellingen en de burgers. "En dat is wat op nationaal niveau een grondwet doet." Maar dat gebeurde ook al in eerdere verdragen, die toch altijd als Verdrag de wereld ingegaan zijn.

En hoe zouden de regeringen dan moeten uitleggen dat de EU erop vooruitgaat met dit nieuwe Verdrag? Het is consistenter en er is veel dood hout verwijderd, vindt Timmermans. En er is een aantal principes op sociaal vlak en de mensenrechten opgenomen die niet eerder op deze manier zijn vastgelegd. Het Europees parlement krijgt meer bevoegdheden, zegt Dehaene, en de Commissie krijgt een grotere rol. Al heeft hij zijn bedenkingen bij het uiteindelijke compromis over de samenstelling van de Commissie: elke lidstaat een 'eigen' commissaris. "Een Commissie moet een team zijn en ze moet Europees zijn." Met andere woorden: als de Commissie een soort kopie is van de Raad, en elke lidstaat zijn eigen belangen op de voorgrond zet, zal er geen Europees beleid van de grond komen. Is dit nieuwe verdrag dan wel beter dan het oude? "De afgelopen jaren is de Commissie almaar zwakker geworden zonder dat er iets in het Verdrag is gewijzigd." De stelling is duidelijk: krachtig en geloofwaardig politiek leiderschap is belangrijker dan welke tekst ook.

Tegen ratificering van de Grondwet lijkt een soort monsterverbond te ontstaan van anti-Europeanen, nationale proteststemmers en idealisten die denken dat er betere resultaten te onderhandelen zijn, onder meer op sociaal gebied. Die laatste veronderstelling wordt krachtig betwist door de forumleden. Het Verdrag, zeggen zij, zal zeker niet heronderhandelbaar zijn in een nog meer sociale richting. Eerder het tegendeel. En als de Grondwet wordt afgewezen, zal de EU de eerstkomende vijf jaar vooral met zichzelf bezig zijn, in plaats van met een gezamenlijk en krachtig optreden naar buiten. Geen wonder dat de rest van de wereld – Amerika, Rusland, China – het proces aandachtig volgt. Want een verzwakt Europa komt niet iedereen slecht uit. 

De buitenwereld discussieerde intussen mee via citaten op het scherm: 
"De Grondwet maakt de Unie democratischer. De rol van zowel het Europese als de nationale parlementen worden versterkt (Laurens-Jan Brinkhorst, Nederlands minister van Economische Zaken)."

"Et puis, une constitution n’est pas plus ou moins sociale. Elle fonctionne comme les statuts d’un club de football. Des statuts régissent le club, ils ne disent pas comment on jouera la prochaine partie (Valéry Giscard d’Éstaing)."
"De Europese Unie is veel te heterogeen samengesteld om een grondwet voor te maken. Als we ons niet eens aan een stabiliteitspact kunnen houden, zal dat met een Grondwet helemaal niet lukken (Casper de Vries, hoogleraar monetaire economie Erasmus Universiteit)."

"De Grondwet schetst geen einddoel in de vorm van een “federale superstaat”. Die zal er niet komen, want daarvoor bestaat onder de burgers van Europa eenvoudigweg geen steun (Atzo Nicolai,  Nederlands staatssecretaris van Europese Zaken)."

"De afwijzing van de Grondwet zal niet, zoals vaak wordt gedreigd, de EU te gronde richten, maar zal hoogstens een vastgelopen status quo in stand houden (John Gillingham,  hoogleraar geschiedenis, Center for European Studies, Harvard University)".