Waar een Grote Oorlog klein in kan zijn
Geschreven door Pieter-Bas van Wiechen op 8 september 2008
Het gestommel verstilt en langzaam wordt het weer drukker op de weg. Paarden en vooral heel veel mannen komen uit zijwegen en sluiten zich aan bij de stoet die zich langzaam richting het stadje beweegt. Het desolate landschap waar ze vandaan komen krijgt weer meer kleur en niet veel later klinkt de verlossing van mensen die het zo te horen naar hun zin hebben. Het lijkt surrealistisch maar hier midden in de ellende ontpopt zich ineens een stad. In woonhuizen, boerderijen en schuren: overal slapen, drinken, praten en feesten mensen. Talloze cafe's zonder schreeuwerige uithangborden en helse verlichting maar met het vertrouwde kabaal van een grootstedelijke uitgaansstraat. Dames op de hoek van de straat lachen mannen schalks toe. Ze wenken en verschillende van hen kijken ondeugend om en gaan met hen mee de nacht in. Hier gebeurt het, welkom in Poperinge, het Parijs van het noorden.
Zo moet het geweest zijn. Poperinge in de Vlaamse westhoek was gedurende de Eerste Wereldoorlog de plek waar de manschappen die even vrij kregen van het front zich ophielden. Een kleine provinciestad die even de allure kreeg van metropool. Een kosmopolitisch centrum waar duizenden mensen uit verschillende landen zich ophielden, van West-Vlaming tot Brit en van Canadees tot Indiër. Zo zinderend als het ooit was, zo slaperig is het nu als ik Stefaan Paelinck moet geloven. Ik ontmoet de voor een kroegbaas wat schuchtere West-Vlaming samen met Sandra, een vriendin, bij de lokale Chinees. Crystal Palace is zo ongeveer de enige plek waar het stadje op deze avond nog een beetje leeft. Stefaan heeft mij zojuist een slaapplaats aangeboden omdat ik volgens hem nergens anders zou kunnen slapen in Poperinge.
'In Poperinge gebeurt nooit wat,' vertelt hij. 'Ik ben zo ongeveer de enige reislustige Poperingenaar.' Stefaan, geboren in Congo, verliet zijn geboorteland vrij snel om zich met zijn ouders te vestigen in het uit de kluiten gewassen dorp. Jaren later nam hij het café van zijn vader over en sindsdien opent hij elke dag om half negen zijn deuren voor dezelfde mensen. 'Als ik te laat ben, bellen ze bij mij thuis aan,' vertelt Stefaan. Eens per jaar laat hij zijn stamgasten in de steek en geeft hij zijn reislust de vrije loop. Voor Stefaan geen Oostende of Blankeberge maar verre oorden als Guatemala, Thailand of West-Afrika. Langer dan twee weken van huis zit er niet in, want dan zou hij zijn klandizie weleens kwijt kunnen raken. 'Ja, dan kan ik niet meer naar de kroeg!' roept Sandra lachend. Sandra is behalve 'een' vriendin van Stefaan ook een van zijn stamgasten. Zij is duidelijk minder reislustig want zelfs bij het horen van de plaatsnaam Ieper trekt ze direct een vies gezicht: 'Die van Ieper zijn heel anders dan hier! Ze zijn daar veel duurder... en arroganter.'
De volgende morgen, vlak voor de kroeg opent, vertrouwt Stefaan mij toe dat hij nog steeds droomt van een leven ver weg van dit kleine, onveranderlijke kringetje. Hij laat ons trots zijn café zien dat is gevestigd in een oude kerk. Buiten wijst hij me op de in de muur gekerfde initialen die soldaten hier een kleine honderd jaar geleden achterlieten. Sporen van een tijd waarin Poperinge er nog toe deed. Eigenlijk had Stefaan, ondanks alle verschrikkingen, toen zoveel beter in deze stad gepast dan nu. Als ik het cafe verlaat om weer op pad te gaan, kijkt hij me wat beteuterd na, je ziet hem denken 'kon ik maar mee.'
De volgende dag rijd ik, alle waarschuwingen van Sandra ten spijt, door naar Ieper. En ik moet haar gelijk geven: deze stad lijkt in alles de tegenpool van Poperinge. Ieper heeft de taak van bruisend oorlogscentrum overgenomen. Ironisch maar waar: tijdens de oorlog lag Ieper in puin en maakten buitenlanders hun geld op in Poperinge, tegenwoordig wordt Ieper overspoeld door toeristen met op het menu steevast: een rondje (loop)graven, het Flanders Fields Museum, frieten op de markt, The Last Post bij Menenpoort en een doosje pralines toe.
De Vlaamse Westhoek heeft op mij al langer een bijzondere aantrekkingskracht. Niet vanwege het landschap, de mensen of het soms bijkans onverstaanbare dialect, maar omdat de regio geschiedenis tot in zijn poriën heeft. Ik maakte voor het eerst echt kennis met het gebied op excursie tijdens mijn studie geschiedenis. De Grote, voor ons Nederlanders zo onbekende, Oorlog greep me vast en ik wist dat hij me nooit meer los zou laten. Hoe denkt een mens als hij vrijwel zeker weet dat hij dit spektakel niet zal overleven? Maar sinds ik in België woon is er een nieuwe fascinatie bij gekomen: AVV-VVK, Alles Voor Vlaanderen, Vlaanderen Voor Christus.
'Om Vlaanderen beter te kunnen begrijpen, moet je een keer op de IJzerbedevaart geweest zijn,' hadden meerdere collega-correspondenten mij verzekerd toen ik hier aankwam. De IJzerbedevaart is de jaarlijkse herdenking van Vlaamse slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Het evenement vindt plaats bij de IJzertoren in Diksmuide, een tweeëntwintig etages hoog museum over de Eerste Wereldoorlog en de Vlaamse beweging. De IJzerbedevaart is het hoofddoel van mijn tocht. Op de weg naar de toren kleurt alles om mij heen langzaam geel-zwart met petjes, t-shirts, sjaaltjes en vooral heel veel vlaggen, allemaal in het teken van de Vlaamse Leeuw. Aan zoveel nationalisme om mij heen ben ik niet gewend. Nederland kleurt alleen oranje op koninginnedag en bij sportwedstrijden, onze driekleur gaat alleen op bevrijdingsdag uit. Iedere keer als rood-wit-blauw op een andere plek opduikt krijg ik een vieze bijsmaak. In Vlaanderen is het regionale stuk stof elke dag op talloze plekken te zien, hier in Diksmuide is hij vandaag echt overal.
Om half drie begint de bedevaart, er worden toespraken gehouden, een orkest speelt wat korte stukken en er worden kransen gelegd. Het geheel komt op mij nogal bevreemdend over, het heeft iets weg van een Roomse kerkdienst, traag, slecht theater. Als voorzitter van het IJzerbedevaartcomite Walter Baeten zijn speech houdt, begrijp ik het helemaal niet meer. Eerst roept hij op tot verdraagzaamheid en pacifisme om daarna meteen een draai van honderdtachtig graden te maken en de Walen een veeg uit de pan te geven. De oorlog lijkt hier haast onethisch ver weg.
Terug in Ieper besluit ik mijn licht op te steken bij Piet Chielens, directeur van het internationaal georiënteerde Flanders Fields Museum. Bij het horen van de termen IJzerbedevaart en IJzerwake laat hij met een zucht zijn hoofd in zijn handen zakken. 'Daar wordt nog steeds politiek bedreven over de hoofden van de doden van de Oorlog,' brandt hij los met een zekere hulpeloosheid in zijn stem. 'De oorlog heeft een rol gespeeld in de Vlaamse bewustwording maar de nuance is zoek. Neem bijvoorbeeld het hardnekkige verhaal dat er vooral veel meer Vlaamse soldaten zijn omgekomen dan Waalse, dat is volledig achterhaald. Toch dringt dit niet tot de Vlaamse beweging niet door, het verhaal van de oorlog is daar een totaal eigen leven gaan leiden.'
Als buitenstaander zie ik wel wat in Chielens visie. De Grote Oorlog is in Vlaanderen voor velen de kleine oorlog van de Vlaamse emancipatie geworden. Zouden die soldaten het toen ook zo gezien hebben? Of streden ze voor een grotere zaak in naam van vrede, vrijheid en internationaal broederschap? Misschien begeef ik me op glad ijs maar ik ben bang dat veel Vlaamse slachtoffers van deze zinloze oorlog zich nu omdraaien in hun graf bij zoveel nationalistisch vertoon terwijl het land waar zij voor streden uit elkaar dreigt te vallen.
Reageer
Velden gemarkeerd met een sterretje zijn verplicht.
Reacties
De Mijnheer van Flanders Fields heeft de geschiedenis onjuist verteld. De Vlamingen waren het grootste slachtoffer van wo I omdat zij in het Frans werden gecommandeerd. De besten onder hen hebben zich voor hun volk ingezet, wat resulteerde in een Belgische hetze tegen het activisme. Bovendien waren de Vlamingen goed genoeg om het vaderland te verdedigen : mijn grootvader was vrijwilliger aan 18 jaar; zijn vader was machinist dus onmiddellijk opgeroepen en zijn 3 overige zonen namen ook deel.
Had die Mijnheer van het Flanders Field Museum geen pakkende documentatie ter beschikking ? Ik bezit een krantenknipsel waarin foto's staan van soldaten uitgerust met gasmaskers . Ik citeer : "in de Belgische en Franse boeken staat dat de gasaanval op het Westelijk Front als een VERRASSING is aangekomen. Maar het is nu zo goed als achterhaald. Want het heet dat zowel de Belgische, de Franse als de Britse legerleiding was geïnformeerd over het bestaan van Duitse gasbommen en het nakend gebruik ervan. Een aantal betrouwbare bronnen meent de betrokken legerleidingen te mogen beschuldigen van grove nalatigheid. Een nalatigheid waardoor duizenden van onze jongens dagen, weken, maanden of zelfs jaren nadien - en na afgrijselijk lijden- nutteloos zijn gestorven. Bert Roeyen en Lieve Van de Wiele
Als je oranje-blanje-bleu niet wil zien dan heb je waarschijnlijk weinig verbondenheid met je land. Op onze Vlaamse vlaggen prijkt een staande, zwarte leeuw op een geel veld. Onze leeuw is weinig te zien maar als hij er is dan is het feest : zoals bij de herdenking van de Slag der Gulden Sporen. Een katholieke eredienst is geen protestantse : dat is zo klaar als een klontje.
Willens nillens twee gedachten door elkaar gooien is een bewijs dat je niet goed op de hoogte bent van onze geschiedenis. Het land waarvoor de Fronters streden was Vlaanderen en wij willen hun Testament zo vlug mogelijk uitgevoerd zien : Vlaanderen als een zelfstandige natie met een Nederlandse taal, met een Vlaamse economie, met een Vlaams beleid.
Een gelukkige hand heeft me geleid naar een flinterdun poëzieboekje : Kruisweg in Flanders Fields, woord en beeld van Marc Jonckheere : ISBN 90 5655 323-2 uitgegeven door Poëziecentrum Gent.
Voldoende materiaal vooraf verzamelen zal helpen dichter te staan bij de waarheid. Hoe de levensbedreigende emoties van toen overgaan in ons, is voor ieder verschillend. Als ik niet meer de kerk inloop om stil te staan bij het lijden van ons Heer dan moet ik maar tussen mijn werk door met bovengemeld boek een tramritje maken voor de boodschappen of een bankje in het park opzoeken. Maar nog steeds worden soldaten in de Westhoek gevonden : dus zo ver staan ze niet van ons af.
Als je je gelukkig mag prijzen de Duitse taal te beheersen dan moet je eens googelen naar nsl-archiv.com/Buecher/Bis-1945/Zoeberlein,%; Hans Zöberlein schreef :"Der Glaube an Deutschland" een geschiedenis van WO- I naar WO- II (346p) waarin de Schlacht in Flandern (p. 97 tot p.132) ook bekeken wordt.
Wat we misschien niet mogen vergeten is dat WO I een oorlog met Duitsland was. Tot nader order zijn de meest Belgische (zowel Vlaamse als Waalse) slachtoffers gevallen door Duitse kogels, granaten, mosterdgas of wat dan ook. Duitsland was toen de vijand, en niet de eigen legerleiding. En dit los van het feit of deze legerleiding bekwaam genoeg was om met hun militair inzicht onze soldaten succesvol door deze oorlog te loodsen. Dat is een heel ander verhaal. De Engelse soldatenpelotons zijn op meerdere plaatsen (verschillende slagen aan de Somme)) door hun compleet incompetente leiding totaal gedecimeerd. En tot nader order sprak die legerleiding dezelfde taal als de soldaten. Zij voerden op dat moment oorlog zoals die een eeuw geleden in de tijd van Napoleon uitgevochten zou worden. Totaal achterhaald dus. Maar er zijn zeker Vlaamse soldaten geweest die Vlaanderen diep in hun hart droegen. Er bestaat daar duidelijk ook literatuur over. Maar om deze verbondenheid met Vlaanderen nu toe te dichten aan álle Vlaamse strijders uit WO I is mijns inziens toch mistens één brug te ver. Veel Belgen streden om hun vaderland. En dat was (is) nog altijd België. We mogen absoluut niet de fout begaan om dode soldaten woorden in de mond te leggen die ze nooit uitgesproken hebben of gedachten toe te te dichten die ze nooit hebben gehad. Kortom, je mag de geschiedenis niet zomaar naar eigen goeddunken of hoe het je best uitkomt naar je hand proberen te zetten. En wat betreft het vlaggengezwaai, iedere neutrale Vlaamse waarnemer zal kunnen bevestigen dat dit soms op een zeer agressieve manier gebeurt. Denk maar even aan de wielerwedstrijden. En wanneer volgens sommigen enkel de perceptie daarvan tegenzit, geeft zelfs dat enigszins te denken.
Stefaan go for gold!!
Geraardn for life.
Preciezere cijfers heb ik teruggevonden in "Vijfentwintig jaar Vlaamse Beweging" van Dr. H. Elias.
Het Belgisch leger dat met grote dapperheid en hardnekkigheid het grondgebied vanaf de eerste dag van de Duitse aanval verdedigde en uiteindelijk erin slaagde zijn taak te volbrengen, nl. het front aan de IJzer vast te leggen, was, in de maanden die volgden; voor ten minste tachtig procent samengesteld uit Vlamingen."
Weet u toevallig ook hoeveel procent van de Belgen op dat moment als Vlaming stonden ingeschreven en hoeveel procent als Waal? De verhouding zal niet 80-20 zijn, maar die cijfers zullen in elk geval een iets minder scheefgetrokken situatie aan het licht brengen dan uw cijfers op het eerste zicht doen vermoeden. Als op en top Vlaming vraag ik mij nog altijd af wat daarmee eigenlijk bewezen wordt. Dat de Vlamingen “ondanks” de franstalige legerleiding moedig stand hebben gehouden aan de IJzer? Of dat het Belgische leger “dankzij” de competente franstalige legerleiding toch zo goed georganiseerd was dat ze konden stand houden tegen de Duitsers? Het is maar hoe je het bekijkt. Misschien moeten we, fijnmaziger, ook eens nagaan hoeveel procent van de IJzer-soldaten Antwerpenaren waren, of Westvlamingen, of Limburgers?
Alle respect voor onze frontsoldaten aan de IJzer, zij verdienen niks dan lof en we moeten hen ontzettend en eeuwig dankbaar zijn. Maar daar werd niet de strijd gevoerd die wordt gesuggereerd. Met een beetje goede wil zou je kunnen stellen dat daar ergens de oorsprong ligt van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd. Diezelfde Vlaamse ontvoogdingsstrijd heeft trouwens in de daaropvolgende wereldoorlog voor enkele gitzwarte bladzijden gezorgd. En daar bestaan ook cijfers van.
Uweet toch dat in Vlaanderen het gewone volk dialect sprak en de burgerij Frans. Cyriel Buysse schrijft daarover en Maurice Maeterlinck, zelf een telg uit de Gentse bourgoisie had misprijzen voor het Nederlands.
Toen Koning Albert I riep : "Vlamingen, gedenkt den Guldensporenslag. Walen, gedenkt de Zeshonderd Franchimontezen"- verscheen een oproep tot de strijd van het Algemeen Kattoliek Vlaams Studentenverbond tot zijn leden om de leuze in waarheid om te zetten :"mijn leven voor Vlaanderen en Vlaanderen voor God, O mocht ik dat winnende sneven."
In augustus 1915 verscheen in een Engels tijdschrift The Nineteenth Century een artikel van R. Colley, bekend wallingant, over L'Avenir de la Belgique latine met de conclusie "La Belgique de demain sera latine ou elle ne sera rien." Op 27 juni 1915 verscheen het nieuwe "Vlaamsche Nieuws" met het hoofdartikel "Onze Vlaamsche Strijd voor ons goed recht" : wij willen voor Vlaams-België, tot baat en roem, tot meerdere kracht, bloei en
grootheid van het gemeenschappelijk vaderland : België... Wij willen noch Fransen, noch Hoogduitsers worden, maar Vlaams zijn."
De Vlamingen leveren strijd van 1915 tot 1940 inzake : 1) bestraffing van activisten en Fronters (broodroof en degradatie);2)van de von Bissing-universiteit naar de Nolf-barak over geschorste professoren, over uitgesloten studenten;3)ijver voor amnestie, slechts een maatregel voor zij die minder dan vijf jaar ontzet waren uit hun rechten , zonder compensatie voor hun geleden verlies;4)tien soldaten bekend als de Houthakkers aan de Orne; 5)veroordeling van Dr.A. Borms met de Kruissprook door Mr. Van Dieren in zijn pleidooi gebruikt :"kom mee, kom mee, komt allen mee, daar wordt een man gekruist, Daar is wat schoons te zien op Golgotha...6)het Belgisch nationalisme vergiftigde de anti-Vlaamse atmosfeer die reeds zo sterk belast was met anti-flamingantische en anti-activistische reacties.
Gelieve DEZE REACTIE voor de voorgaande te lezen.
In aug.'15 verscheen in een Eng. tijdschrift The Nineteenth Century een art. van R. Colley, bekend wallingant, overL'Avenir de la Belgique latine met de conclusie "La Belgique de demain sera latine ou elle ne sera rien."Op 27/6/'15 verscheen het "Nieuwe Vlaamsche Nieuws" met het hoofdart. "Onze Vaderlandsche Strijd voor ons goed recht" : wij willen voor Vlaams-B., tot baat en roem, tot meerdere kracht, bloei en
Gelieve voorgaande reactie over te slaan.
7) Los van Frankrijk"-politiek;8)franstalige minderheden in Vlaanderen;9)het opkleven van etiketten zoals : pangergermanisme, orangiste, hollandophile, anti-belge et séparatiste. Les masses n'ont pas besoin d'une université, ce n'est que pour une élite;10)Vlaamse verenigingen bvb. Davidsfonds die na de oorlog nog een paar duizend leden hadden, leven herop;11)het hernemen van Wet. Congressen;
12)oprichten van een jaarlijkse IJzerbedevaart;13)sabotage en aan de kaak stellen van wantoestanden in de openbare besturen;14)oprichting Vlaamse Jeugdbeweging;15)oprichting Roza De Guchtenaerekringen;16)oprichting van een Vlaams Economisch Verbond;17) dood van Herman Van den Reeck in 1920 bij een verboden 11-juli viering te Antwerpen;18)inmenging van de Kerk in de Vlaamse strijd;
19)een eerste bestuurstaalwet 8op 29/7/1921 20)de evolutie en waakzaamheid tegen de internationale toestand waarbij DrH.J. Elias waarschuwt tegen de onbezonnen overneming van vreemde stelsels en om op te roepen tot de studie van politieke vraagstukken in verband met eigen toestanden en behoeften.
De Vlaamse ontvoogdingsstrijd is een strijd, of gevecht zoals u wil, die eerlijk kan en zal verlopen zolang die democratisch gevoerd wordt. Wat daarover op dit huidig tijdstip, en dan bedoel ik met de huidige communautaire problemen, ook aan kritiek kan gegeven worden, het zal er alleszins vrediger aan toe gaan dan tijdens de oorlog (en dat is uiteraard niet meer dan logisch). Maar ook in de jaren vlak na de twee wereldoorlogen. U mag het mij niet kwalijk nemen, maar ik heb absoluut en totaal géén respect voor mensen als H. Elias en Dr. Borms die tijdens de vreselijke jaren van de Tweede Wereldoorlog de zijde van de vijand kozen. Ik kan daar met de beste wil van de wereld totáál geen idealisme in terugvinden. Integendeel, eerder een ongezonde vorm van opportunisme. Hebt u zich nooit afgevraagd welk gevoel het bij de gesneuvelde Vlaamse frontsodaten van ’14-’18 zou geven wanneer zij zouden geconfronteerd worden met Vlamingen die enkele jaren later doodleuk collaboreren met dezelfde vijand? Wie kan zichzelf ooit dat recht toe-eigenen? Deze mensen, deze zelfverklaarde Vlamingen, keerden zich tegen hun eigen mensen. Het doel heiligt de middelen. Denkt u echt in alle ernst dat de repressie enkel gevoerd werd vanuit Franssprekend België? Ik kan u wat dat betreft geruststellen, dat was (en is) allerminst het geval. We kunnen gewoon complexloos Vlamingen zijn naast de Walen en tussen de andere Europeanen zonder onszelf steeds in de slachtofferrol te willen duwen. Noch tijdens WO I en ook nu niet. Het Calimero-complex past ons Vlamingen niet. Dat zijn we toch wat ontgroeid had ik zo gehoopt. Maar blijkbaar zijn er toch nog mensen die daar enorm last van hebben. Jammer toch.
Op 27 juni 1938 schreef Stad de Clercq zijn artikel in "Volk en Staat":"Het V.N.V. en het Duits nationaalsocialisme." Hij bevestigde daarin : onze leus blijft onverduitst-onverfranst. Het nationaalsocialisme naar Vlaanderen overgeplant, ziedaar een misdaad tegen het eerste beginsel onzer beweging die op eigen wezenswetten steunt." Het art. bevatte een strenge afwijzing van Du. in zake de politiek t.o.v. de Kerk.
Op 15 september 1938 publiceerde Reimond Tollenaere een kort demagogisch pamflet. Hij was lid van de Raad van Leiding van het V.N.V. en ondertekende zijn mededeling "Voor het Vlaams Nationalistisch Verbond, De algemene propagandaleider" Hij verklaarde er in dat Tsjechoslovakije geen Vlaams of ook geen Belgisch belang was. Het gevaar kwam van Frankrijk dat zijn bondgenoot zou willen bijstaan.
Daarbij was er Sovjet-Rusland dat de oorlog tegen het Hitleriaanse Duitsland wenste; tegen de oorlog zijn was ook strijden tegen het communisme en alleen de onzijdigheidspolitiek kan ons land buiten het conflict houden.
Er werd in België een intensieve anti-Duitse politiek gevoerd door de grote partijen, om verschillende motieven. Het is niet uitgesloten dat een geheime Franse propaganda mede deze stemming in de hand werkte.
Verscheidene Vlaamse nationalisten kwamen onder invloed van deze algemene atmosfeer en het kan niet gezegd worden dat de ontwikkeling van de Duitse politiek sedert de Anschlusz van zulke aard was dat ze deze stemmingmakerij door de houding van Duitsland zelf weerlegde.Alle ontkenningen en verklaringen ten spijt werden zij bevochten als duitsgezinden en als "Hitlerknechten".
Ondertussen poogde Degrelle in Vlaanderen voet aan de grond te krijgen. Zijn partij werd onthoofd doordat de rexistische volksvertegenwoordiger uit Antwerpen, Convent, gestemd had voor Dr. Martens die niet werd gewenst als professor aan de Gentse universiteit. Tijdens WOI was hij hoogleraar aan de Von Bissing-universiteit en lid van de Raad van Vlaanderen. Deze zaak mondde uit op een kamerontbinding. Tegen 2/4 had men afspraak met de kiezer.
Rex had nog 4 van de 21 zetels. De communisten behielden hun 9 zetels. De liberale partij won 10 zetels. De Vlaams nationalisten wonnen er 1 en kwamen in totaal aan 17 zetels. Grammens, de man met de verfborstel, kwam niet op met zijn lijst en in Antwerpen had hij succes om een sprong te kunnen maken van 10 500 stemmen of van 5,19% naar 10,26% voor Vlaams Nationaal Blok. Met uitzondering van Grammens en DeLille waren al de gekozenen in de Kamer lid van het V.N.V. Voor de eerste maal was de Raad van Leiding (De Clercq, Van den Berghe, Elias, Romsee,Tollenaere) uitsluitend samengesteld uit parlementsleden. De krachten die naar de oorlog dreven, werden elke dag sterker (ts. 2 april en 1 sept. 1939 :Churchill zag in Hitler de voortzetting van het Pruisisch militarisme; de marxisten zagen in Hitler de vertegenwoordiger van het Duits kapitalisme :cfr. A.J. Taylor :Die Ursprünge des zweiten Weltkrieges, 2de. uitg. 1962 uitg.
Idealisme, vind ik, heeft een rol gespeeld om als "collabo" te vechten tegen het bolsjevisme. Idealisme, vind ik, heeft een rol gespeeld om bij de hieronder geschetste, democratische machtspositie als "collabo" iets te verwezenlijken voor Vlaanderen. Duitsland kon de oorlog winnen, maar zij werden de overwonnenen. En dan was de repressie vlug geregeld en het feest van de haat kon beginnen. Amnestie kwam er nooit. Wij zijn daaronder niet klein gebleven en bedenken dat Vlaanderen bij Du. misschien ook stiefmoederlijk zou behandeld geweest zijn.
Voor er sprake is van idealisme daaromtrent, leg eerst eens uit waarom er zonodig moest gevochten worden tegen het bolsjevisme. Was het bolsjevisme een dreiging voor Vlaanderen? Op geen enkel ogenblik. Het fascisme was het des te meer. De Russische bolsjevieken hadden niet de intentie om andere landen van Europa, laat staan Vlaanderen, binnen te vallen. Het waren de Duitse fascisten die Rusland binnengevallen zijn. Ik hoop dat we het daar toch over eens kunnen zijn? Andere landen militair bezetten om daarna over een “democratische” machtspositie te spreken lijkt mij minstens nog een brug verder dan hypocrisie. En dat is het ook wanneer collaborateurs worden voorgesteld als idealisten. En zij die dat predikaat misschien wél verdienen mogen zichzelf meteen ook het etiket “naïef” opkleven. Kan u mij de voordelen opnoemen van een Vlaanderen als zeventiende Bundesländer van Duitsland? Denkt u werkelijk dat Vlaanderen dan beter af zou zijn dan wanneer het nu één land vormt met Wallonië? Vindt u het dan werkelijk zo slecht in dit Vlaanderen? En over collaborateurs gesproken, hoeveel Joden en (nochtans rasechte Vlaamse) weerstanders zijn er verraden door deze collaborateurs? Hoeveel van deze “idealisten” waren in dienst bij de Duitsers om (jonge Vlaamse) werklieden op te pakken om in Duitsland te gaan werken? Dat de repressie daarna beenhard is verlopen hebben deze mensen slechts aan zichzelf te danken. En het heeft de “Vlaamse zaak” (in zoverre deze toen de inzet zou geweest zijn) echt geen goed gedaan. Dat ervaren de Vlamingen vandaag de dag nog. Dat een meisje tijdens de oorlog verliefd kan worden op een Duitse soldaat, en dat een man zaken doet met de bezetter om zichzelf en zijn gezin voor represailles te behoeden, dat zal iedereen wel kunnen begrijpen. Maar wanneer je de hardnekkigheid van sommige extreem-rechtse Vlamingen vandaag de dag nog steeds ervaart, dat kan er bij mij niet echt in. Maar misschien is dat wel de reden dat de andere zijde even hardnekkig reageert?
Mocht het niet duidelijk zijn, met idealisme wordt bedoeld : men is bereid te sterven voor zijn land, in dit geval : Vlaanderen.
In de zestiger jaren verscheen een vervolgreeks in een rioolkrantje. Ik lees daarin :" de Duitsers laten doorschemeren dat de plaats van Vlaanderen in het nieuwe Europa zal bepaald worden door de omvang van Vlaanderens hulp aan Duitsland-in nood. Vlaanderen heeft nu de gelegenheid om zich als zelfstandig volk te bevestigen. Een Vlaams legioen zou aan het Oostfront de zelfstandigheid van Vlaanderen verdienen. Geen gebedel meer !
De geschiedenis van de Vlamingen aan het Oostfront zou moeten beginnen met de aanval van het Sovjet-Russische leger op Finland op 30 november 1939. De Finnen verdedigden zich dapper in deze korte woud-en winteroorlog gevolgd door talrijke observateurs en oorlogscorrespondenten van alle westerse landen en men sprak overal met achting over Finland, dat men zou steunen, niet alleen met veldhospitalen en medisch personeel doch ook met vrijwilligers en zelfs met reguliere militaire middelen, o.m. vanwege Frankrijk en Engeland. (David Littlejohn, The patriotic Traitors, a History of Collaboration in German occupied Europe 1940-1945, London 1972 (p10-11)De Volkerenbond sloot op 14 december 1939 te Génève Rusland uit zijn organisatie omwille van deze agressie.
Toen reeds vertrokken Vlaamse jongens vrijwillig naar Finland, met de bedoeling te strijden tegen het bolsjevisme. Op 10 maart 1940 capituleerde het Finse leger, nog eer deze vrijwilligers actief aan de strijd konden deelnemen.
Het Duits-Russische niet-aanvalspakt van 23 augustus 1939 hield Duitsland buiten de oorlog, hoewel Rusland er nog eens zijn poort op de Oostzee mee verruimde ten noorden van Leningrad, daar waar het reeds, na de Poolse veldtocht van de Duitse legers, beslag had kunnen leggen op de Baltische Landen en kust ten zuid-westen van Leningrad.
Bij de aanvang van de oorlog, geënsceneerd door politieke machthebbers, stonden in ons land de Vlaamse Bewegers en het verzet klaar om elkaar het leven zuur te maken. Is het zo gegaan ? Velen vinden dit een plausibele uitleg om te verklaren waarom ze na de oorlog heftig de repressie toepasten. 243 mensen werden ter dood veroordeeld waaronder enkele totaal onschuldigen. Velen werden gebroodroofd. Familieleden waren op het slagveld gebleven, werden in Siberië vastgehouden voor jaren of keerden als invalide terug. Mensen werden in de zoo gestopt. Vrouwen werden verkracht. Nog jaren na de oorlog zocht men naar vermisten.
Heeft het verzet dan geen loutering gevonden in hun eigen verdriet en dat van hun vijanden ?
Waarom, zo vraag ik mij toch nog altijd af, moesten die idealistische Vlamingen zo nodig gaan vechten tegen het bolsjevisme, tegen Rusland dus, aan de zijde van de Duitsers. En bewogen zij geen millimeter (toch niet in de goeie richting) toen Vlaanderen rechtstreeks aangevallen werd door het fascisme van de Duitsers, nota bene op hun eigen grondgebied? Ik kan mij geen communistisch Vlaanderen voorstellen, maar absoluut zeker ook geen fascistisch Vlaanderen. Ik hoop dat we het eens kunnen zijn over het feit dat (voor mijn part gebrainwashte) Vlaamse jongens die verkozen aan het Oostfront met de vijanden van het Belgische (dus ook het Vlaamse) volk te gaan vechten, het qua aantal ongelooflijk moeten afleggen tegen de overgrote meerderheid. Zij die besloten te vechten tegen de agressie van fascistisch Duitsland. De Oostfronters zijn een zwarte en smadelijke bladzijde in het Belgische oorlogsdagboek. Wat in hemelsnaam zochten zij daar? Het is typerend dat u van deze mensen en andere collaborateurs slachtoffers maakt (Calimero weet je wel). Hoeveel slachtoffers hebben zij zelf gemaakt? Hoeveel mensen werden door collaborateurs van de Vlaamse Bewegingen gebroodroofd? Hoeveel eerbare burgers zijn in gevangenissen of erger, in concentratiekampen verzeild geraakt door toedoen van Vlaamse collaborateurs? Hoeveel daarvan keerden weer na de oorlog? Hoeveel Belgische soldaten zijn er gedood op Vlaamse bodem? Hoeveel oorlogsinvaliden telden men na de oorlog? Alweer een veelvoud van de “Vlaamse jongens” die als naïevelingen naar het oosten werden gestuurd. En misschien is die naïviteit wel het grootste verwijt dat men de Vlaamse Beweging kan maken. “Een Vlaams legioen zou aan het Oostfront de zelfstandigheid van Vlaanderen verdienen.” Qua naïviteit kan dit tellen vind ik. En dan ben ik beleefd genoeg om het woord “hillarisch” hier achterwege te laten.
De Vlamingen hoopten op zeggenschap bij de Nieuwe Orde. In 2008 zeggen dat dit naïef was, is een makkie. Uit nostalgie ging ik eens kijken naar een oude film met Charles Janssens :"De goede moordenaar". Men moest op zoek naar een gevangene. Men probeerde allerlei uit, zoals het voorstel :"Roep : in Vlaanderen Vlaams en je zit onmiddellijk in de bak." Er waren communisten in ons land : kijk naar het proces van burgemeester Vindevogel uit Ronse, daar hield een communist zich niet in leugenachtige vuiligheid te spuien over deze nobele mens.
Het is juist dat Leopold III getracht heeft de neutraliteit te bewaren, maar wie heeft Leopold III verguisd ? Het is waar dat België na de Achttiendaagse Veldtocht op de knieën zat. Het is waar dat de Belgische regering naar Londen trok en zo moedig was het volk in plan te laten.
Als soldaat had men een enge keuze : vooral jaargang 24 werd geviseerd : eerst in chaos als 16-jarigen op de vlucht naar Zuid-Frankrijk, daarna een inlijving bij het Belgische leger of bij het Vlaams Legioen. Dus Belgicisten deden de juiste stap, Vlamingen maakten hun juiste keuze.
Qua terreur nemen we grosso modo een gemiddelde : aanval lokt tegenaanval uit. Lees Jos Bouveroux's "Terreur in oorlogstijd - Het Limburgs drama(1984) : tussen mei 1943 en de bevrijding werden door de communistische Gewapende Partizanen in Limburg 93 echte of vermeende collaborateurs doodgeschoten. Omdat zowel het Belgisch gerecht als de Duitse bezettingsmacht afzijdig bleven, besliste de collaboratie uiteindelijk met harde hand terug te slaan."
Wie geen werk had, riskeerde naar Duitsland gestuurd te worden, dat was een maatregel van de bezetter. Ik ken een geval waarbij mensen smeekten om werk. Zij werden geholpen en als dank verloor de helper, na de oorlog, zijn betrekking voor 6 jaar. Dus hier moet ook weer genuanceerd gedacht worden.
Aanvankelijk 6500 en uiteindelijk 10000 kozen voor het Oostfront. Zonder te veroordelen moeten de volgende generaties zich afvragen of ze gelijk of ongelijk hadden. Daarom moeten wij ons in hun plaats stellen, en in dezelfde omstandigheden, denken wat wij er zouden van terecht gebracht hebben. Ik ben dankbaar voor wat zij deden. Waarom ?
Als kind onder 3 volwassenen was naar het radionieuws luisteren een must. Ik ving daar zaken op uit de Koude Oorlog : Rusland viel Hongarije binnen (had daar een aardige voorstelling van), in werkelijkheid rolden de tanks over de mensen. Jan Pallach, student in Tsjechoslovakije, stak zichzelf in brand, dat was al duidelijker. De muur tussen oost en west werd gebouwd; families werden gescheiden, huizen op de grens werden afgebroken; mensen in de D.D.R. moesten fluisteren, ze werden afgeluisterd. Ze verloren hun bezittingen want Rusland beschouwde de inwoners van hun satellietstaten als hun onderdanen.
In 1949 werd het Verbond van Genève in verband met de behandeling van krijgsgevangenen aangepast. Dat wil zeggen dat van 1945 tot 1949 de Vlamingen en anderen door de geallieerden gevangen genomen werden en in kampen werden ondergebracht. Vervolgens werden ze uitgeleverd aan hun land om hun straf niet te ontlopen.
Na straf hoort verzoening. Mag dit van de Belgicisten gevraagd worden ? Ja, zij kunnen, 68 jaar na WO-II, hun haatgevoelens niet blijven uiten. De volgende generaties moeten in staat kunnen zijn om de handen naar elkaar toe te steken. Wij moeten de gemaakte fouten vermijden en druk uit oefenen om conflicten uit de weg te gaan.